جشن آبانگان

0

ایران باستان و اهمیت والای آب

نزد ایرانیان باستان، پس از آتش، آب دومین عنصر مقدس و فزونی‌بخش است که درباره احترام به آن و پاکیزه نگاه داشتن آن سفارش‌های زیادی شده است. در ایران باستان چهارعنصر آتش، آب، خاک و هوا دارای اهمیت زیادی بوده است.

آب در آیین قدیم ایران از عناصر مقدس است و ایرانیان آب را لازمه حیات می‌دانستند. همان گونه که می‌گویند:

آب، آبادانی می‌آورد.

آب مایه حیات است.

پشت سر مسافر راه دور نیز آب می‌پاشند تا به سلامت برگردد.

آب نطلبیده مراد است.

آب در آسمان

آب در آسمان
آب در آسمان

سیاره زهره (آناهید) است. آناهید، همان ایزدبانو آناهیتا سمبل آب است. آناهیتا هدایت و نگهبانی تمام آب‌های جهان را به عهده دارد. آناهیتا بانویی زیبا، شکوهمند، خوش اندام، فرهمند، کمربند بر میان بسته، توصیف شده است.

یکی از مهم‌ترین صفات ناهید که همیشه جزیی از نام او نیز بوده، “سورا” به معنی نیرومند است. با این صفت نشان اهورایی خود و نیرومندی‌اش در مبارزه با دیوان را به نمایش می‌گذارد.

حضورعناصر اربعه درایران باستان

عناصر چهارگانه
عناصر چهارگانه

در ایران باستان به عناصر اربعه یا عناصر چهارگانه (چارآخشج یا چهارآخشیج) می‌گفتند. هم چنین در یونان باستان آن‌ها را عناصر سازنده جهان می‌دانستند. و نیز ارسطو به عنوان چهار عنصر سازنده جهان آن‌ها را معرفی کرده است.

ابن‌سینا می‌گوید:

ابو علی سینا
ابو علی سینا

ابن‌سینا حکیم و دانشمند و پزشک ایرانی در کتاب قانون مدعی است که خاک و آب سازنده اعضای بدن هستند و آتش و هوا سازنده روح هستند. به دو عنصراولی عناصرسنگین و به دو عنصر بعدی عناصرسبک می‌گویند.

عناصر تشکیل دهنده آب

عناصر تشکیل دهنده آب
عناصر تشکیل دهنده آب

آب نیزحالت مایع و روان دارد. آب تشکیل شده از دواتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن است که هرکدام از این دواتم در جدول مندلیف جایگاه خودش را دارد. آب در طبیعت به سه حالت یخ، آب و بخارآب نیز وجود دارد.

گاه‌شمار یزدگردی

گاه‌شمار یزدگردی
گاه‌شمار یزدگردی

درایران باستان که از گاه‌شمار یزدگردی استفاده می‌شده است و هر یک از روزهای ماه، نام مخصوصی داشتند و نیز هریک از دوازده ماه سال هم نام مخصوص خود را داشته است.

هریک ماه سی روز بوده است. هرگاه روز ماه و نام ماه باهم تلاقی پیدا می‌کردند جشنی برگزار می‌شد.

گاه‌شمارکنونی

بر طبق گاه‌شمار کنونی چهارم آبان ماه روز جشن آبانگان است. این جشن در بزرگداشت رود پهناور و خروشان اردوی (آمودریا) و بعدها ایزدبانوی بزرگ آب در ایران است.

آبان ماه یعنی چه؟

ماه آبان به معنی هنگام آب و روز دهم به اسم آبان روز یا جشن آبانگان نام گرفته است. در اوستا آپ درفارسی باستان آپی و در فارسی نو نیز آب گفته می‌شود. ورگزن برابر آبان در تقویم هخامنشی است.

بعد از پادشاهی داریوش بزرگ تقویم ایرانی مزدیسنا (تقویم هجری شمسی) نیز با کمی تغییر محفوظ مانده است. آبان به معنی آب‌ها، آناهیتا (سیاره زهره) وآناهید است. آبان آفریده پاک مزدا خوانده می‌شود. او ایزد یا فرشته نگهبان آب یا دریاهاست.

پاکیزگی و سلامت آب‌های روان

پاکیزگی و سلامت آب‌های روان
پاکیزگی و سلامت آب‌های روان

یکی از عقاید ایرانیان باستان آن است که اجازه نمی‌دادند آلودگی با آب روان تماس مستقیم پیدا کند. به این ترتیب از آب‌ها در برابر آلودگی‌ها هم محافطت می‌کردند. آب را یکی از پاک کننده‌ها می‌دانستند در صورتی که آلودگی موجود تغییری در رنگ و بو و مزه آن ندهد.

جشن در ایران باستان

جشن در ایران باستان
جشن در ایران باستان

در اوستا، کتاب دینی ایرانیان باستان، این واژه به صورت “یسنه” و در کتب پهلوی به شکل یشن و یزش آمده که از مصدر اوستایی “یز”به معنای پرستیدن و ستودن است. در اصل جشن به معنای مراسمی دسته جمعی در بزرگداشت رویدادی تاریخی یا دینی بوده و همراه آیین‌های مخصوصی برگزار می‌شده است.

علت جشن آبانگان

علت جشن آبانگان
علت جشن آبانگان

همان طور که گفتیم، هرگاه اسم روز با اسم ماه یکی می‌شد جشنی به همان نام برگزار می‌کردند. به همین مناسبت دهم ماه آبان به نام ابانگان را جشن آبانگان می‌نامند و هنوز هم آیین‌های این جشن در بخش‌هایی از ایران، پا بر جاست.

جشن آبانگان به معنی ستایش و نیایش و پایکوبی و به خاطر وجود نعمت آب است.

تاریخچه جشن آبانگان

تاریخچه جشن آبانگان
تاریخچه جشن آبانگان

در اسطوره‌های ایرانی داریم که در این روز زو یا زاب، پسرتهماسب، به پادشاهی رسید و مردمان را فرمود تا جوی‌هایی بکنند و آب‌ها را در آن روان سازند. و همچنین گفته‌اند که در همین روز وی بر افراسیاب پیروز شد و نیز پس از هفت سال خشکی باران فرو بارید.

در چنین روزی خبر پیروزی فریدون بر ضحاک به همه کشورها رسید. با آغاز پادشاهی فریدون، مردم بار دیگر به دارایی‌های خویش دست یافتند و با زن و فرزند خویش زندگانی ایمنی را آغاز کردند.

در روایت دیگری داریم که پس از هشت سال یا هفت سال خشک‌سالی در ماه آبان باران آغاز به باریدن کرد و از آن زمان جشن آبانگان پدیدآمد. و هرساله به مناسبت این روز با عظمت جشنی برگزار می‌گردد.

نیایش‌های مخصوص این جشن

درجشن آبانگان پارسیان به ویژه زنان در کنار دریا یا رودخانه، فرشته آب (ایزدبانو) آناهید را نیایش می‌کنند. ایرانیان باستان آب را پاک و مقدس می‌دانند. در این روز در کنار آب، بخشی از اوستا که به آب و آبان وابسته است، به دستیاری موبد خوانده می‌شود.

در جشن آبانگان اهورامزدا را ستایش کرده و یشت پنجم به نام آبان یشت که مربوط به این ایزدبانو است را می‌خوانند. علاوه بر این، جشن آبانگان با ستایش اهورامزدا و آفرین و نیایش او همراه است. به این معنی که پیش از آغاز برنامه اصلی جشن، با حضور شرکت کنندگان سرودهایی از اوستا و دعای آفرینامه خوانده می‌شود، سپس برنامه اصلی جشن آغاز می‌گردید.

محل اصلی برگزاری جشن

پس از خواندن دعاهای آبزور و یشت پنجم و درخواست فروانی آب و نگهداری آن را کرده. برای برگزاری جشن اصلی به کنار آب، رودخانه، دریاچه و یا جوی می‌رفتند و به جشن، شادی، خوردن و نوشیدن می‌پرداختند. و لباس سفید بر تن می‌کردند.

سنت جالب جشن آبانگان

اگر در این روز باران ببارد، آبانگان به مردان تعلق گرفته و مردان جان و تن خویش را به آب می‌سپارند و اگر بارانی نبارد، آبانگان زنان است و زنان آب تنی می‌کنند. اما در هرصورت در این روز زنان و مردان سرود شادی سر می‌دهند و پایکوبی می‌کنند.

توصیه‌های مهم آیین زرتشتی در جشن آبانگان

*پرهیز نکردن از آب در روز این جشن

*دوری از آزار آب

*خواندن قسمت‌های مهم اوستا

*پوشیدن لباس سفید و پاکیزه

*لبخند بر لب داشتن و احترام به یکدیگر

بخش‌های مرتبط اوستا به جشن آبانگان

آبان فرشته‌ایی است فرزند آب‌ها. و اوست که آب‌ها را روان می‌کند و می‌گستراند (یشت ۸، بند ۳۴)

به سرچشمه آب درود می‌فرستیم. به گذرگاه‌های آب درود می‌فرستیم. به کوه‌هایی که از بالای آن‌ها آب جاری است درود می‌فرستیم. به دریاچه‌ها و استخرها درود می‌فرستیم (یشت ۷ بزرگ)

نخست به آب روی آور و حاجت خویش را از آن بخواه (یسنا ۶۵)

نظر تاریخ دانان

نظر تاریخ دانان
نظر تاریخ دانان

هرودوت می‌گوید: ایرانیان در آب ادرار نمی‌کنند، آب دهان و بینی در آن نمی‌اندازند و در آن دست و روی خود را نمی‌شویند.

استرابون نیز می‌گوید: ایرانیان در آب روان، خود را شست وشو نمی‌دهند و در آن لاشه، مردار و آن چه که ناپاک است نمی‌اندازند. ایرانیان احترام به آب را بیش از هرچیز واجب می شمرند.

چگونه در این جشن شرکت کنیم؟

محله‌های زرتشتی نشین شهر تهران و همچنین شهر یزد و کرمان، مکان‌هایی هستند که هنوز هم همه ساله، جشن آبانگان در آن‌ها اجرا شده و گرامی داشته می‌شود.

هوزاس با معرفی جشن‌های ایران باستان در وبلاگ خود و تلاش برای فراهم سازی بهترین شرایط برای رزرو آنلاین خانه‌های مبله و سوییت‌های ارزان در محل برگزاری این جشن‌ها، در خدمت مسافران و گرشگران گرامی است.

از این نوشته خوشتان آمده؟

خوشحال می‌شویم ما رو لایک کنین و انگیزه بیشتر بدین! 😊🙏

0

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. * فیلدهای ستاره‌دار الزامی هستند.

Shopping Basket