۹ آذر جشن آذرگان

3

در ایران باستان مرسوم بوده که در روزی از ماه که نامش با نام آن ماه برابر بود، جشنی با شکوه برپا می‌شد. به همین دلیل در نهمین روز آذر که روز آذر یا آتر نام دارد، جشنی برگزار می‌شد که آن را با نام آذرگان یاد می‌کنند. برخی این جشن را آذرخش نیز می‌نامند. در کتاب‌هایی مانند: فرهنگ جهانگیری، برهان قاطع، مروج الذهب مسعودی و المدخل فی صناعه احکام النجوم این جشن را با نام آذرخش آورده‌اند.

جالب است بدانید ماه آذر را در اوستا با نام آتًر یا آتًرش در زبان پهلوی با نام آتُر یا آتًخش و امروزه با نام آذر یا آتش یاد می‌کنند.

بزرگان در مورد آذرگان چه می‌گویند؟

آذرگان
آذرگان

ابوریحان بیرونی در مورد جشن آذرگان اینطور فرموده است:

«روز نهم آذر عیدی است که به مناسبت توافق دو نام آذر جشن می‌گویند و در این روز به افروختن آتش نیازمند می‌باشند و این روز جشن آتش است و به نام فرشته‌هایی که به همه آتش موکل است نامیده شده، زرتشت امر کرده در این روز آتشکده‌ها را زیارت کنند و در کارهای جهان مشورت کنند…»

شعری از ادیب برومند در رابطه با آذرگان وجود دارد که اینگونه است:

از آن رو آتش افشانیم در دشت که از اندیشه روشن نشانی است

مسعود سعد سلمان درمورد این روز اینطور سروده است:

ای ماه، رسیده ماه آذر برخیز و مده می چو آذر

آذر بفروز و خانه خوش کنز آذر صنما به ماه آذر

دانشمند بزرگی به اسم شفتلوبتز که اصالت آلمانی دارد نیز در کتابی به نام «آیین قدیم ایران و یهودیت» بسیار از این آیین بزرگ و اصیل ایرانیان یاد کرده که خواندن آن خالی از لطف نیست.

آیین‌های مرسوم در ضیافت آذرگان

 آیین‌های  آذرگان
آیین‌های آذرگان

آورده‌اند که در روز نهم ماه آذر بر روی تمام خانه‌های شهر سرخی آتش دیده می‌شد و صدای شادی و پایکوبی تمام شهر را فرا می‌گرفت. در جشن آذرگان خوراک‌های عالی بر روی سفره‌هایی که در آتشکده‌ها پهن کرده بودند سرو می‌شد. در قدیم آذرگان بسیار مهم بود و هیچ کس از این ضیافت غافل نمی‌ماند. علاوه بر بام خانه‌ها که با سرخی آتش آذین بندی می‌شد تمام آتشکده‌های شهر نیز همپا با جشن آذرگان زیبا می‌شدند. در آتشکده‌ها نیز جشن‌های بزرگی به پا می‌شد. ایرانیان قدیم نظافت و رسیدگی به امور شخصی خود را در روز آذرگان نیک می‌شماردند. یکی دیگر از امور شایسته در این روز مشورت گرفتن و مشورت دادن بود.

رسم به این صورت بوده که در آذرگان چوب‌های خوش‌بو را در آتش می‌ریختند و به رسیدن سرما خوشامد می‌گفتند. در پایان جشن هر فرد قسمتی از آتش را با خود به منزل می‌برد و تا انتهای زمستان اجازه نمی‌داد شعله آن آتش خاموش شود. بردن آتش و روشن نگه داشتن آن برای ایرانیان باستان سمبلی از خوشبختی بوده است. امروزه نیز آتش یکی از نمادهای آذر است که برای ایرانیان خیلی مهم و قابل ستایش است.

آیا هنوز جشن آذرگان برپا می‌شود؟

جشن آذرگان
جشن آذرگان

هنوز هم زرتشتیان در برخی از شهرها مانند کرمان، تهران، شیراز، یزد و… جشن آذرگان را برپا می‌کنند. امروزه آن‌ها هم در این جشن قسمت‌هایی از اوستا را بازخوانی کرده و آتش می‌کنند. متاسفانه دیگر آذرگان آن رنگ و بوی سابق را ندارد و آن‌طور که باید به این جشن کهن اهمیت نمی‌دهند، حتی متاسفانه برخی از ایرانیان هیچ اطلاعی از این جشن فرخنده ندارند.

نام چند آتشکده بزرگ و مهم در زمان قدیم

د آتشکده
آتشکده

۱- آذر فرنبغ یا آتش موبدان: آتش موبدان نام اتشکده‌ای است که جمشید آن را در استان فارس ساخته است.

۲- آذر گشنسب یا آتش ارتشتاران: این نیز نام آتشکده‌ای است که کی خسرو آن را در آذربایجان بنا کرد.

۳- آذر برزین مهر یا آتش کشاورزان: آذر برزین مهر را کی گشتاسب در خراسان ساخته است.

در بین آتشکده میزی بزرگ قرار داشت که جنس آن از سنگ بوده و بر روی آن کاسه‌ای به جنس فلز قرار داشت که درون آن آتش می‌ریختند. نام این ظرف آتشگاه بوده است. زرتشتیان بسیار برای آتشگاه احترام و ارزش قائل بودند.

گل آذرگان

در متون مختلف از این گل به گونه‌های متفاوت یاد شده است. در کتاب پهلوی نام گل مخصوص آذرگان آمده که آن را آذریون می‌نامند. شاعری به اسم معزی نیز در شعرهایش گفته این گل به رنگ سرخ و بد بو است. بعضی از منبع‌ها می‌گویند که رنگ گل جشن آذرگان زرد است. اگر لغت‌نامه بزرگ دهخدا را مطالعه کنیم می‌خوانیم: آذریون یا آذرگون گلی می‌باشد زرد رنگ که درمیان زعب و پرزی با ریشه‌های سیاه دارد و بوی خوشی ندارد و ایرانیان دیدار آن را نیک دارند و در خانه بپراکنند.

در پیرو همین توصیف از گذشته تا کنون بر روی گونه‌های متفاوتی از گل‌ها این نام را نهادند مانند: بابونه، سطردیقون، زبیده، کلخه، گاو چشمئ، همیشه بهار، آفتاب پرست و نوعی از گل‌های شقایق.

تعریفی از گل آذرگان که آذریون نام دارد موجود است که اینگونه می‌باشد: نباتی است میان شجر و گیاه به قد ذرعی برگش بی زوائد و نرم به قدر برگ جرجیر و با اندک زغیب و گل‌های او بزرگ و پهن و مدور و زرد و رخشنده است در وسط او برگ‌های ریزه سیاه مایل به سرخ و به غایت خوش منظر و همیشه رو به آفتاب دارد. از این تعریف می‌توان گفت که آذریون یا آذرگون همان گل آفتابگردان است.

برای شرکت در جشن آذرگان به کجا برویم؟

جشن باستانی
جشن باستانی

همه شهرهایی که آتشکده‌ای در آن بنا است این روز را جشن می‌گیرند به این شرط که آن آتشکده‌ها به مخروبه‌هایی فراموش شده تبدیل نشده باشند. بعضی از شهرها جشن آذرگان را با ضیافت بیشتری برگزار می‌کنند و بعضی نیز به جشنی کوچک قانع‌اند. برخی از مکان‌ها آذرگان هنوز در آن برپا است عبارت‌اند از آتشکده بهرام که در شهر یزد واقع شده است، زیارتگاه شاه مهرایزد در شهر کرمان، آتشکده نیاسر که در روستایی به نام نیاسر قرار دارد، آتشکده تخت رستم در تهران بزرگ و آتشکده آتشگاه که در استان اصفهان واقع شده است.

اگر تصمیم دارید در این جشن با شکوه شرکت کنید می‌توانید به یکی از این شهرها سفر کنید اما فراموش نکنید که برای اقامت به یک اقامتگاه عالی با تمام امکانات نیاز دارید. برای کم شدن دردسرهای سفر باید قبل از شروع آن اقامتگاه خود را رزرو کنید. خوشبختانه در سایت هوزاس می‌توانید بهترین هتل‌ها و سوئیت‌ها را رزرو کرده و سفری خاطره انگیز را سپری کنید.

از این نوشته خوشتان آمده؟

خوشحال می‌شویم ما رو لایک کنین و انگیزه بیشتر بدین! 😊🙏

3

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. * فیلدهای ستاره‌دار الزامی هستند.

Shopping Basket