روستای ماخونیک، سرزمین لی لی پوت‌های ایران

3

سال‌های ۶۰ و اوایل دهه‌ی ۷۰، بدون کوچک‌ترین اثری از گوشی‌های همراه و اینترنت، کودکانی بودیم با ذوق و شوق و زانو‌های همیشه زخمی که کافی بود پایمان به کوچه یا حیاط باز شود تا از دیوار راست بالا رویم!

در آخر روز، درست زمانیکه رمقی برای گل کوچیک یا هفت سنگ و حتی خاله بازی برایمان نمانده بود، رهسپار خانه می‌شدیم تا خانم خامنه و کارتون‌های جذابش، مرهمی باشد بر خستگی به جای مانده از شیطنت‌های کودکی‌مان.

اگر آن دوران را به خاطر دارید، قطعا کارتون‌های جذاب بچگی را نیز به یاد می‌آورید که نام هر کدام از آن‌ها کافی‌ست تا سفری شیرین به خاطرات کودکی داشته باشیم.

در میان این دنیاهای جذاب، سفرهای گالیله و لی‌لی پوت‌های کوچکش، محبوبیت دیگری در نزد همه‌ی ما دارد؛ اما اگر به شما بگوییم درست در زیر سقف آسمان آبیِ این مرز و بوم، مردمانی در ایران زمین خودمان روزگار می‌گذرانند که بی‌شباهت به لی‌ لی پوت‌ها نیستند، چه می‌کنید؟!

نام روستایی که لی لی پوت‌های ایرانی را در خود جای داده است، «ماخونیک» است که در حوالی استان خراسان و در ۱۴۲ کیلومتری شهرستان بیرجند قرار دارد و میزبان مردمانی مهربان با قامت‌هایی کوچک است.

راز سر به مهر کوتاه قدی اهالی ماخونیک

در این روستا تا چشم کار می‌کند خانه‌هایی کوچک با معماری بسیار عجیب و غریب، وجود دارد؛ خانه‌هایی که برای ورود به بعضی از آنها تا کمر خم شدن هم فایده ندارد! اما راز این خانه‌ها و مردمان کوتاه قدش چیست؟

می‌گویند ۴۰۰ سال پیش، بزرگی به نام احمدخان که اصل نسبی افغان داشت، به همراه طایفه‌ی خود از دیارش کوچ می‌کند تا بنا بر دلایل نامعلوم راهی دیار دیگری شود.

احمدخان و خانواده‌‌اش، پس از طی کردن روزها‌ی طاقت فرسا و سوزان به منطقه‌ای می‌رسند که امروزه به نام ماخونیک مشهور است. این خانواده با استفاده از مصالحی که در همان منطقه وجود داشت (خاک و خشت) دست به کار می شوند و خانه‌هایی منحصر به فرد برای خود می‌سازند که با وجود ۴ قرن، هنوز به شکل اولیه خود باقی مانده‌اند.

این منطقه در نواحی گرم و خشک ایران زمین واقع است و متاسفانه پوشش گیاهی ضعیفی دارد (به دلیل کمبود آب و بارش برف و باران، مراتع سرسبز در این ناحیه به ندرت یافت می‌شود) به همین دلیل تعداد زیادی از دام‌های این طایفه، به دستان بی‌رحم طبیعت، تلف شدند و بقیه امکان زاد و ولد نداشتند، همین امر سبب شد تا تهیه‌ی غذای مناسب و مقوی به سختی در ماخونیک امکان پذیر باشد و به ندرت مردم بتوانند در طول سال یک وعده گوشت بر سر سفره داشته باشند. در واقع قوت و غذای مردم این روستا تنها از عناب، شلغم، گندم، جو، پسته کوهی، هر گونه ریشه‌ی خوراکی و کشک تشکیل می‌شده است.

از بخت بد روزگار، ماخونیک از هر طرف با کوه‌هایی مرتفع و گذرگاه‌هایی صعب العبور محاصره شده است و با توجه به تکنولوژی آن زمان، امکان ارتباط اهالی با دنیای خارج و بلعکس وجود نداشته است و همین امر باعث شده بود تا ماخونیک تا حدود ۱ قرن پیش ناشناخته و دور افتاده از تکنولوژی بماند و اهالی نتواند با دنیای خارج ارتباط برقرار کرده و مایحتاج خود را خریداری کنند.

متاسفانه همه‌ی این عوامل دست به دست هم دادند تا مردمان این روستا دچار فقر غذایی و کمبود مواد معدنی و مغذی شدید شوند و نتوانند همانند یک فرد معمولی رشد کنند. (در بهترین حالت ممکن قد آن‌ها تنها ۱ متر و ۲۰ سانت رشد می‌کند)

امروز ماخونیک

درست ۷۰ و اندی سال پیش، جاده‌ها به سوی ماخونیک راهشان را یافتند و پلی شدند برای ارتباط این روستا با دنیای بیرون از آن.

پس از این کار، برکت نسبی پا به این گوشه از دنیا گذاشت! البته باید این نکته‌ را هم ذکر کرد که تا رسیدن مردمان این روستای عجیب اما زیبا به حد معقولی از استاندارد‌های زندگی، راه زیادی مانده است.

بزرگان روستا می‌گویند از آن موقع که اتول‌ها (اتوموبیل‌ها) به این روستا آمدند، چیزی بیشتر از کشک بنه ( نوعی غذای محلی ماخونیک که از مخلوط کشک و شلغم به همراه نان تهیه می‌شود) بر سفره‌هایمان آمده است.

امروزه اگر سری به این روستا بزنیم، افرادی را می‌بینیم که تنها کمی قدشان از میانگین ۱ متر و ۵۰ سانتی‌ متر کوتاه‌تر است.

آداب و رسوم زیبای ماخونیکی‌ها

متاسفانه به غیر از یک یا دو مورد، اطلاعات دقیقی از سنت‌های این گوشه از ایران زمین نیست اما یکی از سنت‌هایی که تا همین چند سال پیش در این روستا به طور کامل اجرا می‌شده، سنت ناف بری بوده است که پیشینه‌ی آن به گذشته‌های دور باز می‌گردد.

در این سنت هر نوزاد دختر که به تازگی به دنیا می‌آمده، برای چشم روشنی و تبریک به خانه‌اش می‌رفتند و قول پیوند ازدواج آن دختر را با یکی از پسران خاندان خود می‌گرفتند؛ البته این رسم دیگر در میان اهالی رایج نیست و به دست فراموشی سپرده شده است.

از دیگر رسوم جالبی که با گذشت چندین قرن هنوز در ماخونیک پا برجا و استوار است، نکشیدن سیگار و دیگر دخانیات است. اهالی این روستا مسلمان و سنی مذهب (حنفی) هستند و اینکار را مانند بسیاری از همتایان خود گناه می‌دانند.

نکاتی که باید پیش از سفر به این روستا بدانید

امکان اقامت در این روستا وجود ندارد، پس بهتر است در روستاهای حوالی ای ماخونیک و یا شهرستان بیرجند اقامتگاهی رزرو کنید، همچنین امکانات مناسبی برای خورد و خوراک گردشگران در این منطقه مهیا نشده است، پس زمان بازدید از این روستا را به گونه‌ای مدیریت کنید تا به برای ناهار یا شام به سربیشه یا بیرجند برگردید یا اینکه غذا همراه خود ببرید.

بد نیست برای کمک به روستاییان این منطقه کمی با خود مواد غذایی کنسروی و فاسد نشدنی یا برنج ببرید.

سخن آخر

با وجود به تصویر کشیدن بسیاری از جاذبه‌ها و روستاهای خارق العاده‌ی کشورمان، هنوز مکان‌های عجیب و زیبایی وجود دارد که احتیاج به کشف شدن دارند، پس بگردید و سفر کنید و از زندگی نهایت لذت را ببرید.

در این مقاله سعی کردیم دقیق‌ترین اطلاعات را درباره‌ی این روستای تاریخی در اختیار شما قرار دهیم، اگر اطلاعات بیشتری دارید، خوشحال می‌شویم با ما به اشتراک بگذارید.

از این نوشته خوشتون اومده؟

خوشحال می‌شیم ما رو لایک کنین و انگیزه بیشتر بدین! 😊🙏

3

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. * فیلدهای ستاره‌دار الزامی هستند.

Shopping Basket